Theo Cục Thống kê, 8 tháng đầu năm 2026, doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt 3.947,6 nghìn tỷ đồng, tăng 12,8% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy thị trường bán lẻ tiếp tục được mở rộng, song chưa đủ để kết luận sức mua đã phục hồi mạnh. Cơ quan thống kê lưu ý, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng chỉ tăng 7,6% sau khi loại trừ yếu tố giá, nhỉnh hơn 0,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Top 10 công ty bán lẻ có doanh thu cao 8 tháng đầu năm 2026.

Khoảng cách giữa tăng trưởng doanh thu và sức mua thực đặt doanh nghiệp bán lẻ trước một bài toán khó: bán được nhiều hơn, nhưng phải giữ được lợi nhuận trong lúc chi phí vận hành tăng và khách hàng tiếp tục cân nhắc từng khoản chi.

Báo cáo khảo sát được Vietnam Report công bố ngành bán lẻ 2026 cho thấy 72,1% người trả lời nhận định tài chính cá nhân tốt hơn so với 12 tháng trước. Tuy nhiên, 89,5% vẫn so sánh giá giữa các nơi bán trước khi mua, còn 39,5% thường trì hoãn quyết định để chờ khuyến mại. Người tiêu dùng có thêm khả năng chi trả, nhưng không vì thế mà dễ dàng chấp nhận mọi mức giá.

Doanh số tăng, biên lợi nhuận vẫn chịu sức ép

Áp lực đầu tiên đến từ mặt bằng giá. CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ, mức cao nhất của cùng kỳ giai đoạn 2021-2026, theo Cục Thống kê. Giá tăng làm suy giảm một phần sức mua thực, đồng thời có thể đẩy chi phí thuê mặt bằng, vận chuyển, năng lượng và vận hành cửa hàng lên cao.

Với một chuỗi bán lẻ, chi phí tăng ở mỗi điểm bán có thể cộng dồn thành khoản đáng kể trên toàn hệ thống. Doanh nghiệp khó chuyển toàn bộ phần tăng đó vào giá bán khi khách hàng dễ dàng đối chiếu sản phẩm giữa cửa hàng, sàn thương mại điện tử và các chương trình ưu đãi.

Vietnam Report công bố Top 10 công ty uy tín ngành Bán lẻ năm 2026, ghi nhận những doanh nghiệp duy trì vị thế vững chắc trên thị trường.

Báo cáo của Vietnam Report cho thấy chiến lược mở rộng mạng lưới vì thế đang phân hóa. Ở nhóm bách hóa, các đô thị ngoài trung tâm và khu vực nông thôn còn dư địa phát triển. Nhưng điểm bán mới chỉ có ý nghĩa khi doanh thu đủ bù chi phí phân phối, tồn kho và nhân sự. Mở rộng độ phủ mà không tính chặt thời gian hòa vốn có thể khiến quy mô lớn hơn, hiệu quả lại thấp đi.

Ngược lại, với điện máy và thiết bị số, nơi mạng lưới tại các đô thị lớn đã tương đối dày, trọng tâm đang dịch từ mở thêm cửa hàng sang tăng năng suất cửa hàng hiện có. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xem lại diện tích trưng bày, cơ cấu sản phẩm, doanh thu trên từng điểm bán và khả năng đáp ứng nhu cầu riêng của từng địa bàn. Những cửa hàng hoạt động kém hiệu quả có thể phải thu hẹp, di dời hoặc thay đổi mô hình.

Sự chuyển hướng ấy phản ánh một thước đo tăng trưởng khắt khe hơn. Số lượng cửa hàng và doanh thu vẫn quan trọng, nhưng chưa thể hiện đầy đủ sức khỏe của doanh nghiệp nếu chi phí để có thêm một đơn hàng tăng nhanh hơn giá trị đơn hàng đó.

Khi quyết định mua hàng bắt đầu từ câu trả lời của AI

Cùng với việc tính lại hiệu quả điểm bán, nhà bán lẻ phải thích ứng với cách khách hàng tìm sản phẩm. Trong khảo sát của Vietnam Report, 78,4% người tiêu dùng thuộc thế hệ Y và Z được hỏi cho biết từng dùng công cụ AI phục vụ mua sắm. Tuy vậy, chỉ 19,9% sử dụng thường xuyên.

Sức mua cải thiện tạo thêm dư địa tăng trưởng cho thị trường bán lẻ Việt Nam, nhưng áp lực chi phí và sự thay đổi nhanh trong hành vi tiêu dùng cũng đặt doanh nghiệp trước yêu cầu tối ưu hiệu quả và thích ứng linh hoạt hơn.

AI hiện chủ yếu giúp người mua tìm hiểu thông tin, nhận gợi ý và so sánh sản phẩm trước khi họ kiểm tra giá, đánh giá hoặc trải nghiệm tại kênh bán. Theo khảo sát, 44,4% dùng AI để tìm thông tin sản phẩm; 23,5% tìm gợi ý phù hợp nhu cầu và 19,8% so sánh sản phẩm, thương hiệu.

Thay đổi này có thể đưa cuộc cạnh tranh lên một bước sớm hơn trong hành trình mua hàng. Trước khi khách truy cập website hay bước vào cửa hàng, họ đã có thể hỏi AI nên chọn sản phẩm nào, khác biệt giữa các mẫu ra sao và đâu là lựa chọn phù hợp ngân sách. Khả năng được tìm thấy khi đó phụ thuộc một phần vào chất lượng thông tin doanh nghiệp công bố: Thông số, công dụng, giá, chính sách bảo hành cần rõ ràng và nhất quán.

Theo Cục Thống kê, CPI bình quân 8 tháng đầu năm tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2025 tăng 3,25%), tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm khoảng 4,5% do Quốc hội đề ra.

Dù vậy, số liệu khảo sát chưa cho thấy AI đang thay người tiêu dùng quyết định giao dịch. Người mua vẫn đối chiếu ưu đãi, kiểm tra độ tin cậy và tự cân nhắc số tiền phải trả. Với doanh nghiệp, hiện diện trong câu trả lời của AI mới là cơ hội tiếp cận; sản phẩm, giá và trải nghiệm thực tế vẫn quyết định khả năng chốt đơn.

Theo kết quả khảo sát của Vietnam Report, 72,1% người tiêu dùng cho rằng tình hình tài chính cá nhân khởi sắc hơn so với 12 tháng trước, với 46,2% ghi nhận mức cải thiện nhẹ, trong khi 25,9% đánh giá mức cải thiện rõ rệt.

Thị trường bán lẻ năm 2026 vì thế có thêm dư địa tăng trưởng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng. Doanh nghiệp cần biết điểm bán nào tạo lợi nhuận, khoản chi nào có thể tối ưu và thông tin nào giúp khách hàng tin tưởng lựa chọn. Trong một thị trường mà người mua so sánh ngày càng nhanh, lợi thế sẽ thuộc về nhà bán lẻ vừa kiểm soát tốt chi phí, vừa chứng minh được giá trị của sản phẩm.

Theo Mộc Miên-Báo Xây Dựng