Tin tức

Nhiều quy định mới quản chặt xe hợp đồng

Nhiều quy định mới vừa ban hành kỳ vọng sẽ chấm dứt tình trạng xe hợp đồng biến tướng thành xe tuyến cố định, đưa hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng trở về đúng bản chất.

Đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường

Mỗi lần về quê ở Ninh Bình, chị Trần Huyền (trú tại Cầu Diễn, Hà Nội) đều lựa chọn xe hợp đồng limousine thay vì xe khách tuyến cố định. "Dù giá vé cao hơn nhưng đổi lại được đưa đón tận nơi, không phải mất thời gian di chuyển ra bến xe", chị Huyền chia sẻ.

Không chỉ chị Huyền, xe hợp đồng đang trở thành lựa chọn của nhiều hành khách trên cả các tuyến ngắn dưới 200km lẫn những hành trình dài như Hà Nội - Quảng Bình, Huế hay Đà Nẵng.

Xe hợp đồng trá hình tuyến cố định vẫn tồn tại phức tạp, cần chế tài mạnh quản lý, xử nghiêm.

Theo thống kê của Cục Đường bộ Việt Nam, cả nước hiện có gần 350.000 xe kinh doanh vận tải hành khách, trong đó hơn 245.000 xe hợp đồng, chiếm trên 70% tổng số phương tiện. Sự phát triển nhanh của loại hình này đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường, nhưng cũng kéo theo nhiều bất cập.

Theo lãnh đạo Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái (Cục Đường bộ Việt Nam), nhiều doanh nghiệp đăng ký kinh doanh vận tải theo hợp đồng nhưng thực tế lại hoạt động như xe tuyến cố định, không vào bến xe, bán vé lẻ, đón trả khách tại các điểm cố định trên đường phố.

Hệ quả là hàng loạt "bến cóc, xe dù" xuất hiện, gây ùn tắc giao thông, mất trật tự đô thị, tiềm ẩn nguy cơ TNGT, gây thất thu ngân sách.

Theo ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, xe hợp đồng trá hình không chỉ tạo ra sự cạnh tranh thiếu bình đẳng với doanh nghiệp vận tải tuyến cố định - vốn phải đầu tư bến bãi, niêm yết giá vé, kê khai thuế và tuân thủ đầy đủ các quy định - mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch vận tải và hiệu quả khai thác hệ thống bến xe.

Với hành khách, việc sử dụng xe hoạt động sai quy định cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi xảy ra tai nạn hoặc tranh chấp, việc xác định trách nhiệm của đơn vị vận tải sẽ phức tạp hơn, quyền lợi của hành khách có thể không được bảo đảm đầy đủ.

Loạt chế tài mạnh

Vừa qua, Chính phủ đã liên tiếp ban hành các Nghị định 336/2025, 218/2026 và 238/2026, bổ sung nhiều quy định nhằm siết chặt hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng.

Theo Nghị định 238/2026, có hiệu lực từ ngày 15/8, lái xe hợp đồng sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu không mang theo hợp đồng vận tải, danh sách hành khách (đối với hợp đồng giấy); hợp đồng không đúng quy định; chở người không có tên trong danh sách.

Với hợp đồng điện tử, tài xế cũng bị xử phạt nếu không có hoặc không truy cập được thiết bị chứa hợp đồng, tự ý sửa đổi thông tin hợp đồng, danh sách hành khách hoặc đón, trả khách sai quy định.

Lãnh đạo Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái (Cục Đường bộ Việt Nam) cho biết, kết quả bước đầu việc phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Xây dựng trong kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm về trật tự ATGT và hoạt động vận tải đường bộ đối với xe kinh doanh vận tải hành khách, cho thấy xe hợp đồng có nhiều vi phạm như: Đón, trả khách sai địa điểm, không có hoặc không mang theo hợp đồng vận tải, không có danh sách hành khách, chở người ngoài danh sách hoặc không gắn phù hiệu theo quy định.

Đơn vị kinh doanh vận tải vi phạm các hành vi trên bị phạt 5 - 6 triệu đồng (cá nhân), 10 - 12 triệu đồng (tổ chức). Đồng thời, xe hợp đồng không được bán vé, thu tiền ngoài hợp đồng, xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách hay tổ chức chạy như tuyến cố định.

Đáng chú ý, người điều khiển xe không kinh doanh vận tải nhưng chở khách thu tiền hoặc nhận đặt chỗ sẽ bị phạt 12 - 14 triệu đồng và trừ 6 điểm GPLX. Bên cạnh đó, Nghị định 336/2025 (hiệu lực từ 1/3/2026) quy định phạt 12 - 16 triệu đồng đối với cá nhân, 24 - 32 triệu đồng đối với tổ chức kinh doanh vận tải nếu hoạt động sai hình thức đã đăng ký hoặc lập điểm đón, trả khách trái phép.

Trong khi đó, Nghị định 218/2026 (hiệu lực từ 10/8/2026) bổ sung chế tài đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng sử dụng xe từ 8 chỗ trở lên (hoặc xe cải tạo từ loại này) vi phạm quy định về đón, trả khách trên đường phố sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh vận tải không thời hạn. Từ 1/1/2028, các đơn vị này phải gửi dữ liệu hợp đồng trước chuyến đi cho Cục CSGT (Bộ Công an).

Theo Cục Đường bộ Việt Nam, việc yêu cầu doanh nghiệp truyền dữ liệu hợp đồng trước chuyến đi không chỉ phục vụ công tác kiểm tra, giám sát mà còn giúp kết nối dữ liệu với cơ quan thuế, Kho bạc Nhà nước để kiểm soát doanh thu, hạn chế thất thu ngân sách và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vận tải.

Minh bạch thị trường vận tải

Theo ông Nguyễn Công Hùng, việc Chính phủ liên tiếp ban hành ba nghị định mới cho thấy quyết tâm rất lớn trong việc lập lại trật tự hoạt động kinh doanh vận tải bằng ô tô.

Các quy định mới không nhằm hạn chế hay cản trở loại hình vận tải theo hợp đồng, bởi đây vẫn là loại hình đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân. Mục tiêu là đưa xe hợp đồng hoạt động đúng bản chất, không biến tướng thành xe tuyến cố định.

Những hành vi như bán vé lẻ, nhận đặt chỗ từng hành khách, thu tiền riêng lẻ, chạy theo lịch trình cố định hay lập điểm đón, trả khách trên đường phố đều đã được xác định rõ là hành vi vi phạm.

Đặc biệt, chế tài thu hồi giấy phép kinh doanh không thời hạn đối với doanh nghiệp cố tình vi phạm cùng với quy định truyền dữ liệu hợp đồng trước chuyến đi sẽ tạo thêm công cụ quản lý hiệu quả, hạn chế tình trạng lợi dụng xe hợp đồng để kinh doanh như tuyến cố định.

Theo ông Hùng, để các quy định mới phát huy hiệu quả, bên cạnh việc tuyên truyền và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, các lực lượng chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Khi mọi loại hình vận tải đều hoạt động đúng quy định, thị trường sẽ trở nên minh bạch hơn, cạnh tranh công bằng hơn.

Theo Yến Chi-Báo Xây Dựng