Tài chính, nhân lực nhiều hiệp hội chưa bắt nhịp kịp môi trường kinh doanh 

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Đức Phong, Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đánh giá: Hệ thống hiệp hội doanh nghiệp thời gian qua đã phát triển đồng bộ hơn, tập hợp ngày càng rộng các loại hình doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân trên phạm vi cả nước.

Theo ông, các hiệp hội không còn chỉ dừng ở vai trò kết nối hội viên mà đã trở thành kênh phản ánh tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp tới cơ quan quản lý nhà nước. Đây là một thay đổi quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng cần một cơ chế đối thoại thực chất, minh bạch và có khả năng tác động trực tiếp tới quá trình hoạch định chính sách.

Doanh nghiệp ngày càng cần một cơ chế đối thoại thực chất, minh bạch và có khả năng tác động trực tiếp tới quá trình hoạch định chính sách.

Đáng chú ý, theo thông tin được đưa ra tại hội nghị, trong giai đoạn 2024-2026, VCCI cùng các hiệp hội doanh nghiệp đã tham gia góp ý gần 1.000 văn bản liên quan đến chính sách pháp luật, thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh. Con số này cho thấy vai trò phản biện và tham vấn chính sách của cộng đồng hiệp hội đang ngày càng rõ nét hơn.

Ông Nguyễn Đức Phong cho biết, các cơ chế tham vấn và phản biện chính sách thời gian qua đã góp phần thúc đẩy hoàn thiện thể chế, giảm thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong bối cảnh Trung ương ban hành nhiều nghị quyết lớn liên quan tới phát triển kinh tế tư nhân, đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao vai trò của khu vực doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Trong đó, Nghị quyết 68 được nhiều đại biểu nhấn mạnh như một chính sách chiến lược đối với khu vực kinh tế tư nhân. Theo đánh giá của các đại biểu, nghị quyết này được kỳ vọng sẽ mở thêm không gian phát triển cho cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở để các hiệp hội phát huy mạnh hơn vai trò đại diện, kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nhiều ý kiến cũng thẳng thắn nhìn nhận các hiệp hội doanh nghiệp hiện vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn. Nguồn lực tài chính hạn chế, thiếu đội ngũ chuyên gia chuyên sâu, mức độ liên kết giữa các hội viên chưa cao và tính chủ động trong hoạt động chưa đồng đều là những tồn tại phổ biến.

Đây không chỉ là bài toán nội tại của từng hiệp hội mà còn phản ánh thách thức chung của quá trình phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tại Việt Nam. Khi yêu cầu về phản biện chính sách ngày càng cao, nếu thiếu nguồn lực, các hiệp hội rất khó theo kịp tốc độ thay đổi của môi trường kinh doanh và các xu hướng phát triển mới.

Hội nghị Hiệp hội Doanh nghiệp Toàn quốc 2026 ngày 25/5.

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch VCCI, cho biết hội nghị năm nay được tổ chức nhằm tạo diễn đàn để các hiệp hội doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực, quy mô và địa phương khác nhau cùng trao đổi kinh nghiệm hoạt động, chia sẻ mô hình liên kết và đề xuất giải pháp nâng cao vai trò đại diện của tổ chức hội.

Theo ông, chủ đề xuyên suốt của hội nghị là tăng cường và phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp trong đồng hành cùng Đảng và Nhà nước ở giai đoạn phát triển mới. Điều đó không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ hội viên mà còn phải tham gia sâu hơn vào cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

VCCI cho biết trước hội nghị, đơn vị đã phối hợp với nhiều bộ, ngành, trong đó có Bộ Nội vụ, để rà soát các vấn đề liên quan tới hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp. Đồng thời, VCCI cũng làm việc với nhiều tổ chức hội nhằm ghi nhận thực tiễn hoạt động, các mô hình liên kết và những khó khăn, vướng mắc mà cộng đồng doanh nghiệp đang gặp phải.

Doanh nghiệp kỳ vọng cải cách đi vào thực chất

Ông Nguyễn Cao Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ đã đưa ra hàng loạt kiến nghị liên quan đến cải cách hành chính, đất đai, thuế, ngân hàng, quy hoạch và đầu tư công.

Theo ông Sơn, dù nhiều địa phương đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính nhưng trên thực tế vẫn tồn tại tình trạng thủ tục rườm rà, thời gian xử lý kéo dài. Đặc biệt, nhiều thủ tục trực tuyến vẫn yêu cầu doanh nghiệp bổ sung hồ sơ giấy, làm giảm hiệu quả chuyển đổi số trong quản lý hành chính.

Ông cho rằng cải cách thủ tục hành chính cần đi theo hướng thực chất hơn, cắt giảm sâu các khâu trung gian, hạn chế thanh tra kiểm tra chồng chéo và tránh hình sự hóa các quan hệ kinh tế. Đây là những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp nhắc tới nhiều năm qua nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Từ thực tiễn địa phương, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ dẫn mô hình "Luồng xanh" cấp phép đầu tư cho các khu công nghiệp với thời gian xử lý thủ tục trong 48 giờ, cùng mô hình "Cà phê doanh nhân" do Chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp đối thoại, tháo gỡ khó khăn hàng tuần cho doanh nghiệp.

Theo ông, đây là những mô hình có hiệu quả thực tế vì giúp giảm thời gian, chi phí và tạo cơ chế đối thoại trực tiếp giữa chính quyền với doanh nghiệp. Ông đề xuất các hiệp hội nghiên cứu, nhân rộng các mô hình này ở nhiều địa phương khác.

Một trong những nội dung được doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất là lĩnh vực đất đai. Theo ông Sơn, hàng loạt vướng mắc hiện nay liên quan tới thay đổi quy hoạch, xác định giá đất kéo dài, thủ tục giao đất và chuyển mục đích sử dụng đất còn phức tạp, trong khi giải phóng mặt bằng chậm khiến nhiều dự án bị đình trệ.

Đặc biệt, sau quá trình sáp nhập chính quyền hai cấp, nhiều thủ tục đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay chỉnh lý hồ sơ địa chính tại địa phương gặp khó do cơ chế phân cấp chưa rõ ràng.

Theo phản ánh, cấp xã, phường đã được giao thêm nhiệm vụ nhưng chưa được bổ sung đồng bộ về nhân lực, dữ liệu phần mềm cũng như thẩm quyền xử lý hồ sơ. Điều này dẫn tới tình trạng hồ sơ phải chuyển qua nhiều cấp, kéo dài thời gian xử lý và làm giảm hiệu quả phân cấp hành chính.

Doanh nghiệp kiến nghị sớm ban hành các thông tư hướng dẫn mới về đất đai sau sáp nhập hành chính, đồng thời quy định rõ đầu mối xử lý để tránh tình trạng chồng chéo trách nhiệm.

Ở lĩnh vực tài chính - tín dụng, doanh nghiệp tiếp tục bày tỏ áp lực lớn về dòng tiền. Dù mặt bằng lãi suất đã giảm, nhiều doanh nghiệp cho rằng mức lãi vay hiện nay vẫn vượt khả năng chịu đựng, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp hoặc các dự án đầu tư dài hạn.

Theo kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn, hướng tới mức lãi suất ưu tiên dưới 6% đối với các lĩnh vực trọng điểm, đồng thời nới điều kiện tín dụng và kéo dài thời gian cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất.

Ông Nguyễn Cao Sơn cho biết thêm về ngưỡng doanh thu chịu thuế hiện nay còn thấp so với thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh ở nhiều địa phương.

Doanh nghiệp đề xuất nâng định mức doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh lên từ 2 tỷ đồng trở lên thay vì mức hiện tại, đồng thời nghiên cứu cơ chế tính thuế dựa trên lợi nhuận thay vì chỉ căn cứ vào doanh thu để hỗ trợ đúng đối tượng và tạo điều kiện tái đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ở lĩnh vực quy hoạch và đầu tư công, nhiều doanh nghiệp phản ánh việc điều chỉnh quy hoạch hiện còn mất nhiều thời gian, khiến tiến độ dự án bị đình trệ. Trong khi đó, giá vật liệu xây dựng và nhân công tăng mạnh nhưng cơ chế cập nhật đơn giá còn chậm, khiến nhiều nhà thầu rơi vào tình trạng càng thi công càng thua lỗ.

Một đề xuất đáng chú ý khác được đưa ra tại hội nghị là xây dựng cơ chế đối thoại định kỳ "4 bên" gồm chính quyền địa phương, VCCI, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp - hợp tác xã - hộ kinh doanh.

Theo Kim Oanh-Báo Xây Dựng