Trước yêu cầu quản lý đồng bộ mạng lưới cao tốc đang phát triển nhanh trên cả nước, Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung vừa trình Cục Đường bộ Việt Nam phê duyệt báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Dự án xây dựng Trung tâm quản lý Hệ thống giao thông thông minh đường bộ quy mô quốc gia.

Số lượng đường cao tốc ngày càng gia tăng nên việc đầu tư Trung tâm giao thông thông minh cấp quốc gia để tích hợp dữ liệu là cần thiết.

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 600 tỷ đồng, hướng tới hình thành “bộ não số” điều hành mạng lưới giao thông thông minh (ITS) trên phạm vi toàn quốc, tích hợp dữ liệu giao thông, hỗ trợ điều hành, cảnh báo và ra quyết định bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và Big Data.

Theo Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung, trong bối cảnh số lượng đường cao tốc ngày càng gia tăng, việc đầu tư Trung tâm giao thông thông minh cấp quốc gia để tích hợp dữ liệu là yêu cầu cấp thiết. Mạng lưới cao tốc Việt Nam đang phát triển nhanh, kéo theo áp lực lớn về quản lý, vận hành và điều phối giao thông liên tuyến.

Theo báo cáo, đến tháng 4/2026, cả nước đã đưa vào khai thác khoảng 3.345km đường cao tốc và mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 5.000km. Tuy nhiên, phần lớn các hệ thống ITS hiện nay mới hoạt động độc lập trên từng tuyến, thiếu khả năng tích hợp và điều hành tập trung ở cấp quốc gia.

Đáng chú ý, mới chỉ có 16/35 tuyến cao tốc được đầu tư hệ thống giao thông thông minh. Trong khi đó, dữ liệu vận hành, giám sát, thu phí điện tử, kiểm soát tải trọng và dữ liệu kết cấu hạ tầng vẫn phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau, chưa hình thành đầu mối quản lý tập trung.

Ban Quản lý dự án đường bộ miền Trung cho rằng, việc xây dựng Trung tâm ITS quốc gia sẽ tạo nền tảng quản trị dữ liệu giao thông thống nhất, góp phần chuyển đổi phương thức quản lý giao thông từ thủ công, phân tán sang điều hành thông minh dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo.

Dự án được xác định là cấu phần đầu mối cấp quốc gia nhằm thu thập, tích hợp, lưu trữ, phân tích và chia sẻ dữ liệu ITS phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực đường bộ cao tốc thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam.

Về mục tiêu đầu tư, Trung tâm sẽ hình thành hạ tầng số giao thông thông minh cốt lõi, xây dựng trung tâm điều hành hiện đại vận hành 24/7 và tích hợp dữ liệu từ các trung tâm điều hành tuyến cao tốc trên toàn quốc. Hệ thống cũng sẽ tiếp nhận, quản lý cơ sở dữ liệu thanh toán điện tử giao thông đường bộ, dữ liệu kết cấu hạ tầng và dữ liệu vận tải nhằm hình thành kho dữ liệu đường bộ tập trung cấp quốc gia.

Một trong những trọng tâm của dự án là ứng dụng AI và Big Data để hỗ trợ phân tích, dự báo giao thông, cảnh báo ùn tắc, hỗ trợ cứu hộ cứu nạn và phục vụ hoạch định chính sách phát triển hạ tầng giao thông. Đồng thời, Trung tâm sẽ kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Công an, các địa phương và các trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC).

Theo đề xuất, dự án sẽ đầu tư xây dựng mới hệ thống lõi ITS Core, nền tảng phân tích dữ liệu lớn, trung tâm điều hành (NOC), hệ thống màn hình ghép, hội nghị truyền hình, cổng kết nối dữ liệu quốc gia, ứng dụng giao thông số dùng chung cùng các giải pháp an ninh mạng nhằm bảo đảm an toàn thông tin.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 600 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.

Dự kiến, dự án sẽ triển khai trong giai đoạn 2026 - 2028. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2027 tập trung chuẩn bị đầu tư và triển khai các gói thầu; năm 2028 hoàn thiện công tác đào tạo, kiểm toán và quyết toán dự án trước khi đưa vào vận hành chính thức.

((Luật Đường bộ, Luật Trật tự an toàn giao thông năm 2024 và các văn bản hướng dẫn Luật cũng đã có các quy định về “Hệ thống quản lý giao thông thông minh”, trong đó, Luật Đường bộ quy định: Hệ thống quản lý giao thông thông minh được thiết lập để tích hợp, lưu trữ, phân tích dữ liệu phục vụ quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ; hỗ trợ hoạt động vận tải, thanh toán điện tử giao thông; cung cấp các dịch vụ giao thông thông minh, được kết nối, chia sẻ dữ liệu với trung tâm chỉ huy giao thông và cơ quan, tổ chức có liên quan”.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định: Trung tâm chỉ huy giao thông được kết nối, chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành và các hệ thống, cơ sở dữ liệu, trong đó bao gồm Trung tâm quản lý Hệ thống giao thông thông minh đường bộ.))

Theo Trần Duy - Báo Xây Dựng