Từ ngày 7 đến 27/9, UBND TP Hà Nội tổ chức lấy ý kiến về đề án điều chỉnh tổng thể phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Quy hoạch được lập trong bối cảnh Hà Nội rà soát các định hướng phát triển hai bên sông Hồng, cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn 2065 và tổ chức lại khu dân cư ngoài bãi. Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô.

Quy hoạch sẽ giải quyết nhiều vấn đề đô thị ven sông

Theo TP Hà Nội, việc điều chỉnh quy hoạch xuất phát từ một số vấn đề tồn tại trong quá trình phát triển hai bên sông Hồng. Nhiều khu dân cư ngoài bãi thường xuyên chịu ảnh hưởng của ngập lụt. Hệ thống thoát nước còn hạn chế, trong khi nước thải và chất thải rắn tại một số khu vực chưa được xử lý đồng bộ.

Không gian hai bên sông cũng chưa phát huy đầy đủ các giá trị về cảnh quan, sinh thái, văn hóa và kinh tế. Tiềm năng như nông nghiệp đô thị, du lịch ven sông, vận tải thủy, làng nghề chưa được khai thác tương xứng. Mạng lưới giao thông đa phương thức và giao thông đường thủy còn chưa phát triển.

Với việc điều chỉnh tổng thể, quy hoạch đặt ra yêu cầu đồng thời giải quyết các vấn đề về an toàn phòng chống lũ, hạ tầng, giao thông, môi trường, tổ chức lại khu dân cư và khai thác các giá trị kinh tế, văn hóa của khu ven sông. Đây cũng là cơ sở để xác định lại chức năng sử dụng đất, hệ thống không gian xanh, mạng lưới giao thông và các khu vực phát triển đô thị trong những bước tiếp theo.

Phối cảnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Ảnh: UBND TP Hà Nội

Phạm vi nghiên cứu quy hoạch 40 km

Phạm vi nghiên cứu của đồ án kéo dài khoảng 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, chiếm 1/3 tổng chiều dài sông Hồng chảy qua Hà Nội. Ranh giới phía Bắc là đê Tả sông Hồng, phía Nam là đê Hữu sông Hồng. Toàn khu khoảng 11.418 ha, thuộc 9 xã và 7 phường, gồm: Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên và Bát Tràng.

Về tổ chức không gian, Hà Nội đặt ra nguyên tắc sắp xếp, quy hoạch lại khu dân cư ngoài đê và đồng bộ không gian hai bên sông Hồng. Không gian đô thị mới và các công trình dịch vụ được bố trí dọc các trục đường chính. Các khu cao tầng tổ chức theo tuyến, với mật độ xây dựng thấp và chiều cao giảm dần về phía đê, đồng thời bảo đảm tầm nhìn và vi khí hậu.

Giữa khu đô thị cao tầng và các làng xóm được tạo vùng đệm để chuyển tiếp không gian. Quy hoạch cũng khai thác cảnh quan các làng nghề truyền thống cho du lịch sinh thái, bổ sung và nâng cấp các công trình giáo dục, y tế, văn hóa cùng quỹ đất cây xanh. Dọc bãi sông hình thành chuỗi công viên đô thị, kết nối với các khu đô thị qua các trục xanh theo hướng Đông - Tây.

Các công viên bảo tồn tự nhiên được bố trí tại những khu vực thường xuyên ngập nước phía ngoài đê bối. Riêng khu vực tiếp giáp nội đô lịch sử, các không gian chức năng tổng hợp được bố trí gắn với không gian văn hóa, lịch sử như cầu Long Biên và trục Hồ Tây - Cổ Loa.

16 xã phường ven sông Hồng. Nguồn: UBND TP Hà Nội

Ba phân đoạn với vai trò riêng

Theo đề án điều chỉnh, cấu trúc không gian kiến trúc toàn khu được chia thành ba phân đoạn để quản lý và phát triển. Đoạn 1 từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, diện tích khoảng 3.436 ha, quy mô dân số 160.000. Khu vực được định hướng không gian sinh thái, bảo tồn tính tự nhiên, công viên chuyên đề, công viên thể dục thể thao và cây xanh cảnh quan.

Các khu dân cư làng xóm được cải tạo, chỉnh trang trước mắt, trừ những khu nằm trong phạm vi di dời theo Quy hoạch phòng chống lũ hoặc bị ảnh hưởng bởi đại lộ cảnh quan, nút giao thông. Đồng thời, khu vực phát triển các khu đa chức năng, thương mại, dịch vụ, vận chuyển tại cụm cảng Chèm và các nhóm nhà ở.

Đoạn 2 từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, diện tích khoảng 4.548 ha, quy mô dân số khoảng 541.000. Đây là khu vực trung tâm của phân khu, được xác định là "Phòng khách đô thị", với các chức năng công cộng, văn hóa, thương mại, dịch vụ và không gian cảnh quan. Phương án đặt ra việc tái thiết mạnh, bổ sung các chức năng thương mại, dịch vụ, thiết chế văn hóa tập trung và các công trình điểm nhấn liên kết khu vực Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn 3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, diện tích khoảng 3.435 ha, dân số 499.000. Khu vực được định hướng cho thương mại, dịch vụ, vận chuyển, công viên nông nghiệp sinh thái, phát triển nghỉ dưỡng kết hợp trải nghiệm sáng tạo. Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu bảo tồn, khôi phục các giá trị lịch sử, văn hóa phục vụ du lịch; phát triển các khu đa chức năng gắn với cảng Thanh Trì, Bát Tràng và các làng nghề.

Tại cả ba phân đoạn, khung chỉ tiêu quy hoạch - kiến trúc quy định tầng cao tối đa 30-45 tầng; mật độ xây dựng đối với khu dịch vụ - công cộng là 60%, nhóm nhà ở 35-40%, công viên công cộng 5% và công viên chuyên đề 25%.

Cấu trúc không gian được chia thành ba phân đoạn với chức năng riêng biệt. Nguồn: UBND TP Hà Nội

Không phải toàn bộ làng xóm đều di dời

Đối với khu dân cư hiện hữu, Hà Nội rà soát 12 cụm làng nghề với tổng diện tích khoảng 1.067 ha. Trong số này, khoảng 67 ha thuộc diện di dời theo Quy hoạch phòng chống lũ; khoảng 50 ha bị ảnh hưởng bởi trục đại lộ cảnh quan; khoảng 108 ha thuộc diện tái thiết và khoảng 842 ha được xác định cải tạo, chỉnh trang.

Hồ sơ cũng phân loại cụ thể các cụm làng lâu đời, làng nghề và làng nghề truyền thống. Có 8 cụm làng cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc; hai cụm làng tái thiết và hai cụm làng di dời theo quy hoạch phòng chống lũ.

Cùng với tuyến giao thông, quy hoạch cũng bố trí chuỗi công viên tại nhiều vị trí dọc sông. Danh mục dự án thành phần gồm các cụm công viên Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Thượng Cát - Liên Mạc, Ô Diên, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam, Lĩnh Nam - Nam Phù - Hồng Vân và Xuân Quan - Phụng Công.

Các khu công viên được đặt cùng với những khu phát triển đô thị, khu định cư, khu tái thiết làng nghề và các khu vực chức năng khác. Tại đoạn 1, các dự án được xác định gồm cụm công viên Tráng Việt, Thượng Cát - Liên Mạc, Ô Diên và các khu đất phát triển đô thị tại Mê Linh, Thiên Lộc, Thượng Cát.

Về giao thông, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tổ chức đồng bộ các loại hình đường bộ, đường sắt, đường thủy và giao thông công cộng, với trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là tuyến đường bộ chính chạy dọc hai bên sông. Tuyến Tả Hồng dài khoảng 35 km và tuyến Hữu Hồng dài khoảng 45,35 km, đều được định hướng là trục chính đô thị với phần đường chính 6 làn xe cơ giới.

Bên cạnh đó, các tuyến đường chính đô thị và liên khu vực có quy mô 6-8 làn xe, bề rộng 40-50 m; đường khu vực quy mô 2-4 làn xe, bề rộng 17,5-30 m. Hệ thống vượt sông được tổ chức với 17 cầu đường bộ, gồm 6 cầu hiện hữu là Thăng Long, Nhật Tân, Long Biên, Chương Dương, Vĩnh Tuy và Thanh Trì; 6 cầu đang triển khai gồm Hồng Hà, Thượng Cát, Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi và Mễ Sở; cùng 5 cầu quy hoạch là Liên Trung, Tàm Xá, Cự Khối, Bát Tràng và Khuyến Lương.

Hạ tầng giao thông tại Quy hoạch phân khu sông Hồng. Ảnh: UBND TP Hà Nội

Với đường thủy, quy hoạch đặt mục tiêu nâng cấp hệ thống cảng, cải tạo luồng tuyến và từng bước chuyển đổi chức năng các cảng hàng hóa thành cảng du lịch, kết hợp các điểm dịch vụ. Tuyến waterbus được đề xuất chạy dọc sông, kết nối hai bờ và các địa danh, không gian du lịch ven sông, đồng thời liên kết với mạng lưới đường bộ theo định hướng phát triển không gian.

Đối với đường sắt, mạng lưới đường sắt quốc gia được định hướng nâng cấp, cải tạo và xây dựng mới các tuyến hướng tâm, đường sắt vành đai; trong đó có tuyến đường sắt vành đai dọc vành đai 4, kết nối tại khu vực cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở. Mạng lưới đường sắt đô thị đi qua khu vực gồm 11 tuyến, gồm các tuyến 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 14, 15 và 2A.

Hệ thống xe buýt được tổ chức đồng bộ với đường sắt đô thị, kết nối với các ga; điểm dừng được bố trí trên các tuyến đường từ cấp khu vực trở lên, với khoảng cách khoảng 300-500 m và tối đa 800 m. Quy hoạch cũng bố trí các bãi đỗ xe công cộng kết hợp tại khu cây xanh, khu công cộng, nút giao khác mức và khu vực gầm cầu cạn; các dự án xây dựng mới phải đáp ứng nhu cầu đỗ xe của công trình và một phần nhu cầu của khu vực.

18 dự án thành phần của quy hoạch

TP Hà Nội cho biết quy hoạch sẽ được cụ thể hóa bằng 18 dự án thành phần, gồm hai dự án đầu tư tuyến giao thông; 11 dự án đầu tư công viên; hai dự án đầu tư kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông; ba dự án đầu tư khu đô thị định cư, tái thiết.

Tiến độ trong hồ sơ dự kiến từ 2026 đến 2038. Giai đoạn 2026-2030, thành phố ưu tiên Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, kè và chỉnh trị lòng, bờ sông, một số công viên, khu vực "Phòng khách đô thị", khu đô thị định cư tại Lĩnh Nam, Long Biên và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Giai đoạn 2030-2038 hoàn thành các dự án thành phần còn lại.

Các dự án thành phần tại Phân khu đô thị sông Hồng. Ảnh: UBND TP Hà Nội

Hồ sơ xác định sáu nhóm giá trị cốt lõi gồm an toàn, xây dựng thành phố ven sông phát triển hài hòa với nước, sinh thái, giao thông, chức năng, kinh tế và văn hóa - văn minh; đồng thời đặt ra các yêu cầu về nền móng phòng chống lũ, hạ tầng đồng bộ, chuyển đổi chức năng và nâng cấp chất lượng.

Mục tiêu của đồ án gồm thực hiện các nhiệm vụ theo Nghị quyết số 2 ngày 17/3/2026; hướng tới sông Hồng trở thành trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo". Thành phố sẽ xây dựng kế hoạch từng bước di dời, sắp xếp, quy hoạch lại khu dân cư ngoài đê; đồng thời làm cơ sở xác định các dự án đầu tư xây dựng và lập quy hoạch chi tiết.

Theo Sơn Hà-vnExpress