Đa dạng cách giảm nhu cầu

Gắn bó với chiếc xe máy nhiều năm, nhưng hơn một tuần trở lại đây, anh Nguyễn Văn Tuấn (trú tại Thanh Trì, Hà Nội) đã quyết định cất xe ở nhà và mua một chiếc xe đạp thể thao để đi làm. Quãng đường hơn 10 km từ nhà đến cơ quan giờ đây trở thành “đường đua thể dục” mỗi sáng của anh.

Anh Tuấn cho biết, trước đây trung bình mỗi tuần anh đổ khoảng 80.000 đồng tiền xăng. Gần đây, giá xăng tăng khiến số tiền này đội lên hơn 100.000 đồng/tuần. Dù mức chênh lệch không quá lớn, nhưng cộng dồn theo tháng cùng với các chi phí sinh hoạt khác, việc cắt giảm hoàn toàn khoản chi này là một lựa chọn hợp lý.

Theo anh Tuấn, việc chuyển sang đạp xe không làm mất quá nhiều thời gian so với đi xe máy, lại giúp tiết kiệm một khoản chi phí cố định và cải thiện sức khỏe rõ rệt.

Không chỉ xe máy, các chủ xe ô tô cũng đang thích ứng với thay đổi. Để tiết kiệm chi phí đi lại, anh Duy (khu đô thị Linh Đàm) đã quyết định không sử dụng ô tô cá nhân đi làm mà chuyển sang xe buýt công cộng. Thay vì phải gánh chi phí xăng và gửi xe lên tới hơn 2 triệu đồng mỗi tháng, anh chỉ cần chi 280.000 đồng cho vé tháng xe buýt liên tuyến.

Việc đánh đổi sự tiện nghi của phương tiện cá nhân để sử dụng giao thông công cộng không chỉ giúp anh tiết kiệm một khoản ngân sách đáng kể mà còn giảm áp lực căng thẳng khi phải tự lái xe giữa dòng phương tiện đông đúc giờ cao điểm.

“Nếu tự lái ô tô, tiền xăng mỗi tháng của tôi trung bình hơn 2 triệu đồng, chưa kể phí gửi xe tại cơ quan. Đi xe buýt tuy có thể vòng vèo hơn một chút, nhưng đổi lại tôi có thời gian nghỉ ngơi và tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể”, anh Duy chia sẻ.

Ở khối doanh nghiệp, chuyển động cũng đã bắt đầu. Một ngân hàng có trụ sở tại TPHCM bắt đầu cho nhân viên làm việc theo mô hình "hybrid" (làm việc kết hợp linh hoạt) đối với khối hành chính từ ngày 26/3. Theo đó, cán bộ nhân viên làm việc luân phiên giữa trực tiếp và trực tuyến, phù hợp với đặc thù từng vị trí.

Phía ngân hàng cho hay, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động, nhiều quốc gia, đặc biệt tại Đông Nam Á, đang đẩy mạnh các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu và giảm tải hệ thống năng lượng. Do đó, xu hướng làm việc linh hoạt, giảm di chuyển được xem là một trong những giải pháp hiệu quả.

Trong khi đó, “vua" xuất khẩu trái cây Nguyễn Đình Tùng - Tổng giám đốc Công ty Vina T&T cho biết, để tiết kiệm chi phí, đơn vị đang chuyển đổi hoạt động vận chuyển hàng hoá từ sử dụng xăng dầu sang điện. Bên cạnh đó, việc lắp thêm hệ thống năng lượng mặt trời tại các nhà xưởng cũng đã được triển khai để giảm tối đa sự phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch. 

Theo ông Tùng, hoạt động chuyển đổi sử dụng năng lượng trên không chỉ là giải pháp tình thế mà sẽ là hướng đi dài hạn của doanh nghiệp.

Giải pháp có tác dụng tức thì

Dưới tác động của xung đột Trung Đông đang diễn ra, thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Việc gián đoạn tới khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu qua eo biển Hormuz khiến giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng và có nguy cơ kéo dài.

Từ các câu chuyện trên, theo TS Nguyễn Vĩnh Khương - giảng viên ngành Kỹ thuật điện tử và Hệ thống máy tính, Đại học RMIT Việt Nam, các quốc gia không chỉ tìm cách đảm bảo nguồn cung mà còn đặc biệt chú trọng các chính sách giảm cầu năng lượng.

Đơn cử, Philippines, Pakistan, Sri Lanka và Ai Cập triển khai tuần làm việc 4 ngày hoặc nghỉ giữa tuần nhằm giảm nhu cầu đi lại và tiêu thụ nhiên liệu. 

Myanmar áp dụng hạn chế xe lưu thông theo biển số chẵn – lẻ, một biện pháp từng thấy trong khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970. Hay, Bangladesh áp dụng phân bổ nhiên liệu để kiểm soát nhu cầu. 

Các giải pháp trên đều có điểm chung là hướng tới giảm nhu cầu năng lượng nhanh, tốn ít chi phí thực hiện và tác động tức thì. 

Với Việt Nam, ông Khương khuyến nghị việc cân nhắc các chính sách tương tự như làm việc linh hoạt trong khu vực công, điều chỉnh giờ làm để giảm ùn tắc vào giờ cao điểm, hoặc tiêu chuẩn hoá nhiệt độ điều hòa trong các tòa nhà công.

Cũng theo ông, bên cạnh các biện pháp tiết kiệm năng lượng ngắn hạn để ứng phó ngay với biến động giá, Việt Nam cần chiến lược dài hạn dựa trên hiệu quả năng lượng và điện hóa. Đây sẽ không chỉ là giải pháp ứng phó khủng hoảng, mà còn là cơ hội để tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng bền vững, tự chủ hơn.

Trong đó, chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang điện mang một ý nghĩa chiến lược. Khủng hoảng năng lượng lần này cho thấy rủi ro lớn của việc phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu. Một số quốc gia trên thế giới và cộng đồng doanh nghiệp đã bắt đầu chuyển sang xe điện hoặc sử dụng điện trong nấu ăn, vận tải và sản xuất nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Điện hoá được xem là giải pháp quan trọng giảm phụ thuộc vào nguồn cung xăng dầu. (Ảnh: Chí Hùng)

Còn tại Việt Nam, trao đổi với PV VietNamNet, TS Nguyễn Vĩnh Khương, giảng viên Đại học RMIT cho rằng quá trình điện hóa sẽ mang lại ba lợi ích quan trọng:

Thứ nhất là giảm phụ thuộc địa chính trị. Điện có thể được sản xuất từ nhiều nguồn trong nước (năng lượng tái tạo, than, khí, thủy điện), giúp giảm rủi ro gián đoạn nhập khẩu dầu.

Thứ hai là ổn định chi phí dài hạn. Trong khi giá dầu biến động mạnh, chi phí điện – đặc biệt từ năng lượng tái tạo – có xu hướng ổn định hơn.

Thứ ba là thúc đẩy chuyển dịch xanh. Khủng hoảng năng lượng hiện tại đang khiến năng lượng tái tạo trở nên cạnh tranh hơn so với nhiên liệu hóa thạch. 

Tuy nhiên, thành viên Đại học RMIT cũng lưu ý, quá trình điện hóa chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm với chuyển đổi nguồn điện sạch. Bởi, nếu điện vẫn phụ thuộc vào than, lợi ích về môi trường sẽ bị hạn chế.

PGS.TS Đô Văn Đăng, Trưởng bộ môn Hóa dầu tại Khoa Hóa học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (ĐHQGHN) nhận định sự chuyển dịch từ phương tiện cá nhân chạy xăng sang phương tiện công cộng, xe đạp hoặc xe điện là tín hiệu tích cực, mang lại “lợi ích kép” cho cả người dân và xã hội. Ở góc độ cá nhân, đây là phản ứng tự vệ hợp lý và thông minh nhằm bảo vệ túi tiền trước áp lực chi phí.

Ở tầm vĩ mô, xu hướng này góp phần thúc đẩy các mục tiêu phát triển giao thông xanh, giảm ùn tắc và ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn. Điều quan trọng là cơ quan quản lý cần nắm bắt xu hướng này để tiếp tục hoàn thiện hạ tầng xe buýt, tàu điện và trạm sạc, biến giải pháp tình thế của người dân thành thói quen di chuyển bền vững trong tương lai.

Theo Trần Chung; Duy Anh-VietNamNet