Tín hiệu cảnh báo thị trường lao động

Cuối năm 2025, tập đoàn phần mềm toàn cầu Salesforce gây chấn động khi thay thế khoảng 4.000 nhân viên hỗ trợ khách hàng bằng hệ thống AI nhằm nâng cao hiệu suất. Quyết định này không chỉ là câu chuyện tái cấu trúc nội bộ, mà còn là tín hiệu rõ ràng về tương lai của việc làm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Với khả năng tăng năng suất lao động, giảm chi phí, ứng dụng AI trong sản xuất kinh doanh và quản trị doanh nghiệp trở thành xu hướng chính trong thời đại số (ảnh minh họa).

Theo bà Quý Nguyễn, Giám đốc quốc gia Salesforce Việt Nam, AI đang tái định nghĩa chuẩn mực công việc nhanh đến mức những người đứng ngoài mới là nhóm đối mặt rủi ro lớn nhất.

"AI không chỉ là công nghệ, mà là phép thử về năng lực thích nghi", bà Quý Nguyễn nhận định và cho rằng, mọi cuộc cách mạng công nghệ đều tạo ra nhiều việc làm mới hơn số việc làm bị thay thế, với điều kiện lực lượng lao động kịp chuyển đổi kỹ năng.

Cùng quan điểm, bà Đỗ Thị Tuyền, Chủ tịch Công ty CP Franchise AI HUB chia sẻ: Thay vì bộ máy vận hành cồng kềnh với chi phí telesale, quảng cáo truyền thống cao, doanh nghiệp đầu tư hệ thống AI Marketing & Automation.

Hệ thống này tự động hóa từ khâu tìm kiếm, phân loại đến chăm sóc khách hàng, giúp doanh nghiệp vận hành tinh gọn (có thể chỉ cần từ 1 nhân sự và các trợ lý AI). Kết quả, năng suất lao động tăng gấp 2 lần, chi phí marketing giảm 50%.

"AI không thay thế con người mà thay thế các công việc lặp lại", bà Hằng nói và dẫn chứng, các Spa hay văn phòng bất động sản đang duy trì cách làm thủ công đang đối mặt với bài toán chi phí nhân sự và mặt bằng tăng cao. Việc thiếu "trợ lý AI" khiến họ hụt hơi trong cuộc đua năng suất, dẫn đến lợi nhuận giảm sút hoặc phải đóng cửa.

Tương tự, đại diện Tập đoàn bất động sản SSM Group chia sẻ, sau khi ứng dụng AI Marketing, hệ thống 820 nhân sự và 13 văn phòng đại diện đạt doanh thu hơn 10.000 tỷ đồng chỉ trong 5 tháng thành lập; Tập đoàn CVG Shark Group cũng nhờ ứng dụng AI trong quản trị mà hệ thống nên đã tăng doanh thu gấp 3 lần so với trước đó.

Quan trọng nhất là dữ liệu và kỹ năng

Theo các nghiên cứu thị trường quốc tế, Việt Nam thuộc nhóm nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á và nằm trong top 10 quốc gia có mức độ sẵn sàng với AI.

Dự báo đến năm 2040, AI có thể đóng góp khoảng 130 tỷ USD vào GDP, tương đương 25% quy mô nền kinh tế hiện tại. Trong đó, lợi thế của Việt Nam nằm ở lực lượng lao động trẻ, nhanh nhạy công nghệ.

Thực tế, một số tổ chức trong nước đã bắt đầu khai thác AI ở quy mô lớn. Chẳng hạn Vietcombank ứng dụng AI để xây dựng chân dung khách hàng toàn diện, trong khi Đại học Fulbright Việt Nam triển khai trợ lý AI hỗ trợ sinh viên.

Theo TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển kinh tế số Việt Nam, AI sẽ là cuộc cách mạng thực sự bởi nó buộc con người nâng cấp bản thân - biết đặt câu hỏi đúng, biết giữ nguyên vẹn bản sắc tư duy giữa thời đại tự động hóa.

Ông Quý cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất là phần dữ liệu và kỹ năng. Dù tiềm năng lớn, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn loay hoay triển khai AI. Nguyên nhân không nằm ở công nghệ mà ở nền tảng dữ liệu và con người.

Theo báo cáo tương lai việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, 62% doanh nghiệp Việt coi thiếu kỹ năng là trở ngại lớn nhất trong chuyển đổi, 59% người lao động cần đào tạo lại trước năm 2030. "Điều này cho thấy đầu tư vào con người là cần thiết chứ không chỉ phụ thuộc vào công nghệ", ông Quý nhìn nhận.

Cơ hội của doanh nghiệp nhỏ

Một nghịch lý đáng chú ý là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ vốn hạn chế nguồn lực lại có thể trở thành nhóm hưởng lợi lớn nhất. Bởi với AI, họ có thể mở rộng quy mô mà không cần tăng nhân sự; nâng cao trải nghiệm khách hàng, cạnh tranh với doanh nghiệp lớn.

Trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp Việt Nam, AI có thể trở thành động lực cho một cuộc chuyển đổi kinh tế "từ dưới lên".

Theo các chuyên gia, Luật Trí tuệ nhân tạo (có hiệu lực từ ngày 1/3) được xây dựng theo hướng cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phù hợp với thông lệ quốc tế. Các khung pháp lý dựa trên đánh giá rủi ro, có tính thực tiễn và khả năng tương thích cao, sẽ tác động tích cực đến quá trình phát triển và ứng dụng AI.

Với doanh nghiệp, đây là cơ hội phát triển sản phẩm trong khuôn khổ những chuẩn mực đạo đức đã được xác lập, ưu tiên phát triển công nghệ có trách nhiệm. Cách tiếp cận này cũng giúp nhiều tổ chức, kể cả lĩnh vực chịu quản lý chặt, rút ngắn thời gian triển khai giải pháp AI, thay vì mất nhiều tháng tự xây dựng khung quản trị.

AI đang chuyển từ chatbot mang tính thử nghiệm sang các "tác nhân số" có khả năng thực thi công việc ổn định và bảo mật. Điều này sẽ tạo ra mô hình lao động mới, nơi mỗi nhân viên có thể làm việc cùng nhiều trợ lý AI.

Theo TS Trần Quý, tại Việt Nam, năm 2026 có thể là điểm khởi đầu cho làn sóng tái đào tạo quy mô lớn, sự xuất hiện của các ngành nghề mới, dẫn tới cuộc cạnh tranh năng suất chưa từng có.

"Nhưng ở cấp độ cá nhân, câu hỏi mang tính sinh tử vẫn là: Bạn sẽ hợp tác với AI hay bị thay thế bởi nó? Điều này khẳng định thêm một lần nữa về tư duy không phải AI lấy việc làm mà là người biết dùng AI sẽ tồn tại", ông Quý khẳng định.

((Theo các chuyên gia, hiện nhiều doanh nghiệp chưa thu thập đủ dữ liệu có giá trị cho AI. Chẳng hạn, muốn dùng AI dự đoán hành vi khách hàng nhưng chỉ có dữ liệu giao dịch vài tháng thì mô hình khó học được điều gì đáng kể. Thực tế ở Việt Nam, không ít lĩnh vực vẫn chưa số hóa đầy đủ, dữ liệu còn nằm phân tán trên giấy tờ, dẫn đến "đầu vào" cho AI rất hạn chế.

Bên cạnh đó, dữ liệu rời rạc, cát cứ. Đây là tình trạng dữ liệu nằm rải rác trong nhiều hệ thống tách biệt, không liên thông với nhau, khiến doanh nghiệp thiếu cái nhìn tổng thể.))

Theo Thanh Huyền-Báo Xây Dựng